20% van je energiefactuur gaat naar apparaten die niks doen

 

Het is 23 uur. De lichten zijn uit, de tv is uit en de vaatwasser is klaar. Het huis is stil. Toch draait de meterkast gewoon door, dag en nacht. Veel apparaten verbruiken namelijk stroom, ook als je ze niet gebruikt. Dit heet sluipverbruik (of sluimerverbruik) en het kost een gemiddeld Vlaams gezin tot wel €175 per jaar.

Gelukkig kun je daar iets aan doen. Heb je zonnepanelen? Dan kun je het sluipverbruik zelfs opvangen met opgeslagen zonne-energie, bijvoorbeeld met een plug-in batterij. In dit artikel leggen we uit hoe dat werkt.

Wat is sluipverbruik?

Sluipverbruik, ook wel sluimerverbruik of standbyverbruik genoemd, is het stroomverbruik van apparaten die je niet actief gebruikt, maar die toch energie verbruiken. Dit gebeurt bijvoorbeeld als apparaten op standby staan, zoals het rode lampje op je tv. Ook apparaten met een interne klok of timer, zoals een magnetron of oven, of apparaten die verbonden zijn met wifi of bluetooth en voortdurend naar een signaal zoeken, verbruiken op deze manier stroom.

Je telefoonoplader gebruikt stroom zelfs als er geen telefoon aan hangt. Het lijkt weinig, maar als je dit voor alle apparaten in huis bij elkaar optelt over een heel jaar, kan het bedrag toch flink oplopen.

Hoeveel kost het je?

Het gemiddelde sluimerverbruik van een huishouden ligt rond de 500 kWh per jaar. Dat cijfer wordt bevestigd door meerdere bronnen en geldt als een betrouwbare richtlijn voor een doorsneebelgisch gezin.

Laten we dat concreet maken. Met een elektriciteitsprijs van €0,35 per kWh kost 500 kWh je €175 per jaar, alleen al aan apparaten die niets nuttigs doen. Dat is meer dan veel mensen voor hun internetabonnement betalen.

Het wordt nog duidelijker als je het vergelijkt met je totale verbruik. In 2024 gebruikte een gemiddeld Vlaams gezin ongeveer 2.662 kWh elektriciteit. Sluipverbruik kan dus bijna 20% van je totale stroomafname uitmaken. Eén op de vijf kilowattuur gaat naar apparaten die op dat moment niets voor je doen.

Tip: wil je weten hoeveel jij aan sluipverbruik kwijt bent? Een slimme meter met P1-poort en een energiemonitor geven je binnen een dag inzicht.

De grootste slokkoppen

1. De absolute nummer 1: de tv-decoder of digicorder: 80 tot 150 kWh per jaar. Dit apparaat is vaak de grootste stroomverbruiker zonder dat je het merkt. Veel decoders blijven dag en nacht aan, ook als de tv uit is.
2. Gameconsole (PlayStation, Xbox): 50 tot 80 kWh per jaar. In rustmodus downloaden ze updates en blijven ze verbonden met het internet.
3. Desktopcomputer met monitor en randapparatuur: tot 260 kWh per jaar. Slaapstand verbruikt nog steeds stroom, het is dus niet hetzelfde als helemaal uitzetten.
4. Wi-Fi-router en modem: 50 tot 80 kWh per jaar. Deze apparaten staan altijd aan, wat logisch is, maar het is handig om dat te weten.
5. Televisie op standby: 20 tot 40 kWh per jaar. Nieuwere modellen verbruiken minder stroom, maar het verbruik blijft wel oplopen.
6. Koffiezetapparaat met warmhoudfunctie: 30 tot 60 kWh per jaar. Vooral volautomaten die de hele dag aanstaan verbruiken veel stroom.
7. Opladers (telefoon, laptop, tablet): 5 – 20 kWh per jaar. Klein, maar tel er vijf of zes bij elkaar op.

Als je alles bij elkaar optelt, kom je al snel uit op 400 tot 500 kWh. In huizen met veel apparaten of oudere toestellen kan dit zelfs oplopen tot 700 kWh.

Hoe gaan we de strijd tegen sluimerverbruik aan?

Stap 1: sluipverbruik vinden

Om iets te verbeteren, moet je eerst weten waar het probleem zit. Er zijn verschillende manieren om je sluipverbruik te meten:

De P1-meter: je digitale hulpje

Als je een digitale meter hebt, zit er een P1-poort op. Dat is een kleine aansluiting waarop je een energiemonitor kunt aansluiten. Met een P1 Meter  kun je via een app in realtime zien hoeveel stroom je huis verbruikt, tot op de seconde nauwkeurig.

Het handige is dat je 's avonds laat alle lichten en de tv kunt uitzetten en dan kunt kijken wat er overblijft. Dat getal is je sluipverbruik. Trek daarna de stekkers eruit en je ziet het getal dalen. Zo ontdek je precies welke apparaten de oorzaak zijn.

De slimme stekker: meten per apparaat

Wil je het nog gerichter aanpakken? Dan kun je slimme stekkers tussen losse apparaten en het stopcontact plaatsen. Die meten het verbruik van dat specifieke apparaat en laten het in een app zien. Zo weet je precies of je digicorder 8 watt of 25 watt verbruikt in stand-by.

Stap 2: aanpakken

Nu je weet waar het zit, kun je het aanpakken. Hieronder de meest effectieve maatregelen, van simpel naar slimmer:

Stekker eruit: de gratis oplossing

De makkelijkste manier is om de stekker uit het stopcontact te halen als je een apparaat niet gebruikt. Dat klinkt eenvoudig, maar het is niet handig als je elke avond achter het tv-meubel moet kruipen. Gebruik daarom een stekkerdoos met schakelaar. Met één druk op de knop zet je je tv, soundbar, decoder en gameconsole volledig uit.

Zo'n stekkerdoos kost minder dan €10.

Tijdschakelaars: de automatische variant

Een analoge of digitale tijdschakelaar (€ 5-€ 15) plaats je tussen de stekker en het stopcontact. Je stelt in dat de stroom 's nachts van 23.00 tot 7.00 uur wordt uitgeschakeld. Dit is ideaal voor apparaten die je 's nachts toch niet gebruikt, zoals de tv-hoek, het bureau of het koffiezetapparaat.

Let op: niet geschikt voor apparaten die permanent stroom nodig hebben, zoals je koelkast, vriezer, wifi-router of alarmsysteem.

Slimme stekkers: de flexibele upgrade

Slimme stekkers (€15-€30 per stuk) kun je bedienen met een app op je telefoon. Je stelt eenvoudig schema's in, schakelt apparaten op afstand aan of uit, en ziet het verbruik per apparaat.

Het voordeel ten opzichte van een tijdschakelaar is dat je altijd en overal kunt aanpassen. Je hoeft de zomer- of wintertijd niet handmatig te veranderen en je kunt terugzien hoeveel stroom je hebt bespaard.

Apparaatinstellingen optimaliseren

Sommige apparaten kun je zuiniger instellen zonder dat je extra spullen nodig hebt:

• Digicorder/decoder kun je in een "slimme standby" -modus zetten. Dat brengt het verbruik terug van 15-25 watt naar minder dan 1 watt. Opstarten duurt daarna wel wat langer.
• Gameconsoles: Schakel "instant-on" uit en kies voor "energiebesparing." Downloads lopen dan niet door in de rustmodus, maar je bespaart tientallen kWh per jaar.
• Laptops en desktops: Stel in dat ze na 15 minuten inactiviteit volledig in slaapstand gaan. Nog beter is het om een schema in te stellen zodat ze 's nachts automatisch afsluiten.

Stap 3: Vang het resterende sluipverbruik op

Je kunt sluipverbruik verminderen, maar nooit volledig elimineren. Je wifi-router, koelkast, vriezer, alarmsysteem, domotica — die staan altijd aan. En dat is ook logisch. Maar dat restverbruik loopt 's nachts wél op, precies op het moment dat je zonnepanelen niks produceren en je dus dure netstroom verbruikt.

Daarom is een plug-inbatterij handig.

Hoe werkt dat precies?

Overdag leveren je zonnepanelen vaak meer stroom dan je meteen verbruikt. Zonder batterij gaat het overschot terug naar het net. Met een digitale meter krijg je daar veel minder voor terug dan wat je 's avonds en 's nachts betaalt om diezelfde stroom weer te gebruiken.

Een plug-in batterij slaat dat overschot op. Overdag laadt de batterij op met je eigen zonne-energie en 's avonds en 's nachts levert hij stroom wanneer jij en je apparaten die nodig hebben. Zo dek je het nachtelijke sluipverbruik met je eigen zonne-energie in plaats van met dure netstroom.

Een rekenvoorbeeld

Stel dat je 's nachts een sluipverbruik hebt van 150 watt, wat aan de lage kant is voor een gezin. Over 8 uur is dat 1,2 kWh per nacht. Op jaarbasis is dat 438 kWh. Met een stroomprijs van €0,35 per kWh kost dat €153 per jaar, alleen voor apparaten die op standby staan.

Met een plug-in batterij van 2 tot 5 kWh kun je dat nachtelijke sluipverbruik eenvoudig opvangen. Je betaalt niets extra, want de stroom komt van je eigen zonnepanelen. Wat er overblijft in de batterij, gebruik je voor je gewone avondverbruik, zoals koken, verlichting en tv-kijken.

Welke plug-in batterij past hierbij?

Het hangt af van je situatie:

• Bijvoorbeeld Plugsie V1.0: compact instapmodel. Ideaal als je alleen het sluipverbruik en wat avondverbruik wilt dekken. Modulair uitbreidbaar met extra Plugsie-modules.
• Anker SOLIX Solarbank 3 E2,7 kWh: 2,69 kWh per module, uitbreidbaar tot 16 kWh. Slimme app met zelfverbruikmodus die leert van je verbruikspatroon. Inclusief P1-meterondersteuning.
• Marstek Venus-E v3 5,12 kWh in één toestel, met een ontlaadvermogen van 2,5 kVA. Dekt een groot deel van je avond- én nachtverbruik in één keer. Ondersteunt ook noodstroom bij stroomuitval.

Al deze systemen zijn plug-and-play: stekker erin, app instellen en je bent klaar. Je hebt geen installateur nodig, geen keuring (onder 800 W) en geen gedoe.

Lees ook: Vaste thuisbatterijen zijn vaak overkill 

Slim combineren is de beste aanpak

De beste strategie is niet kiezen tussen het verminderen van sluipverbruik en het kopen van een batterij, maar juist de combinatie van beide.

1. Meet: Gebruik een P1-meter of de monitoring van je plug-in batterij om je sluipverbruik in kaart te brengen.
2. Verminder: Met schakelbare stekkerdozen, slimme stekkers en goede apparaatinstellingen kun je je sluipverbruik snel met 30 tot 50% verlagen. Dit kost je eenmalig €50-€100 en levert je €50-€80 per jaar op.
3. Vang op: Het resterende sluipverbruik en je normale avondverbruik dek je met opgeslagen zonne-energie uit je plug-in batterij. Zo hoef je 's nachts geen netstroom meer te betalen voor apparaten die altijd aan moeten blijven.

Het resultaat is dat je meer uit je zonnepanelen haalt, je energiefactuur blijvend verlaagt en precies weet wat je verbruikt. Dit alles zonder grote verbouwingen, zonder installateur en zonder risico.